Uitvaarten

De kerkelijke uitvaart: aanbeveling tot het eeuwig leven

Een kerkelijke uitvaart is een belangrijk en waardevol moment. Het is niet alleen een afscheidsviering, waarin we met dankbaarheid terugkijken op het leven van de overledene, het is ook een dienst waarin we vragen dat God degene die gestorven is deel geeft aan het eeuwig leven. Bij een kerkelijke uitvaart kunt u kiezen tussen een eucharistieviering en een viering van Woord en Gebed. De overeenkomsten en verschillen vindt u hieronder uiteengezet.

Indien u uw dierbare wenst te begraven op één van onze begraafplaatsen dan gaat de priester of de diaken altijd mee naar die begraafplaats om enkele laatste gebeden uit te spreken. Kiest u voor een crematie dan is het ook mogelijk dat de priester of de diaken meegaat om op soortgelijke wijze als op het kerkhof enkele laatste gebeden uit te spreken.

Wilt u meer weten over de betekenis van een kerkelijke uitvaart? Hieronderhoort en ziet u er alvast meer over.

Uitvaartmis (eucharistieviering)

Een uitvaartmis is een plechtige viering waarin we maaltijd houden met de levende en verrezen Heer. We luisteren naar het woord van God waarbij we nieuwe wegen trachten te ontdekken om het leven en de dood te begrijpen. Het hoogtepunt van de uitvaartmis wordt gevormd door de viering van de Eucharistie. Daarbij wordt het offer dat Christus voor ons bracht aan het kruis herhaald en we geloven dat Jezus zelf onder ons komt in de gedaante van Brood en Wijn. Bij de uitvaartmis horen de vaste gezangen uit de kerkelijke traditie. Daarom is het passend dat het koor van onze parochie komt om deze gezangen te zingen. De mogelijkheid om eigen muziek ten gehore te brengen is derhalve beperkt. De opbouw van de uitvaartmis wordt hier stap voor stap uitgelegd. Er staat ook bij op welke plaats u een eigen inbreng kunt hebben en waar familieleden iets kunnen voorlezen.

Viering van woord en gebed 

Een viering van woord en gebed kan een goed alternatief zijn voor mensen die niet zo vertrouwd zijn met de Kerk en toch graag een kerkelijke uitvaart wensen voor een dierbare. Net als bij de uitvaartmis bidden we voor de overledene en luisteren we naar het Woord van God. Het plechtige gedeelte van de Eucharistie valt weg. Daardoor ontstaat er iets meer ruimte voor eigen inbreng. Een viering van woord en gebed komt daarom bij sommigen wat 'persoonlijker' over. In een viering van woord en gebed zal geen H. Communie worden uitgereikt, tenzij in bijzondere omstandigheden of vanwege zwaarwegende persoonlijke redenen. 

Muziek

Een uitvaart is iets van en voor levende mensen, die een geliefde overdragen aan God. Dat is de reden dat wij kiezen voor levende muziek. Muziek via geluidsdragers (cd's etc.) is eigenlijk niet passend binnen de liturgie van de Kerk. Dit geldt met name voor de uitvaartmis. In een dienst van woord en gebed kan er meer ruimte zijn voor persoonlijke muzikale inbreng, dit in overleg met de priester/diaken.

Eigen inbreng

De katholieke uitvaartliturgie heeft een eigen vaststaand patroon. Dit bestaat uit een rijk palet aan symbolen: in woord, zang en rituelen. Dat deze rituelen een vaststaand patroon kennen wil niet zeggen dat er daarnaast geen ruimte is voor aanvullende teksten en handelingen. In het volgende overzicht vindt u diverse mogelijkheden die gelden voor zowel eucharistievieringen als gebedsvieringen.

• Het ontsteken van de kaarsen rond de baar door directe nabestaanden, familieleden en/of vrienden. Het licht neemt men van de reeds brandende Paaskaars, die het symbool is van de verrezen Christus en die verwijst naar het eeuwig leven.
• Het plaatsen van een bescheiden karakteristiek voorwerp (bijv. een foto) op of dichtbij de kist van de overledene.
• Het kiezen van passende teksten uit de Heilige Schrift in een voor de liturgie goedgekeurde vertaling.
• Het voorlezen van de eerste bijbelse lezing.
• Het onder woorden brengen van belevingen en gevoelens door de nabestaanden en deze uitspreken (In Memoriam). Dit kan aan het begin van de viering tijdens het openingswoord of aan het eind van de viering, voor de Laatste Aanbeveling ten Afscheid. In zo’n woord kan ook een gedicht worden opgenomen. Het is van belang dit goed af te stemmen met de priester of diaken.
• Het uitzoeken van de liederen in samenspraak met de priester of diaken. Het verdient, zoals hierboven vermeld, de voorkeur om de zang door een koor te laten uitvoeren, maar ook andere levende muziek, hetzij vocaal hetzij instrumentaal, is mogelijk.
• Het lezen en/of maken van de voorbeden, waarin de namen genoemd worden en eventueel persoonlijke intenties worden opgenomen. De priester of diaken kan hiertoe voorbeelden aanreiken.
• Op het einde van de viering, voorafgaand aan de laatste aanbeveling ten afscheid, kan het gedachteniskruisje worden overgebracht van het altaar naar de daartoe bestemde plek in de kerk. Hierbij kan ook een kaarsje aangemaakt worden.

Bij het graf of in het crematorium

Na zijn dood aan het kruis heeft Jezus drie dagen in het graf gelegen alvorens te verrijzen. Daarom heeft de Kerk altijd, in navolging van de Heer, de voorkeur gegeven aan het begraven van overledenen. Daarbij is altijd van oudsher het gebruik geweest dat de priester of de diaken na de kerkelijke uitvaart meegaat naar de begraafplaats om daar met de gelovigen enkele laatste gebeden te bidden. Als de priester of de diaken klaar is met de gebeden dan zal de uitvaartondernemer de regie overnemen en kunnen de aanwezigen afscheid nemen van hun dierbare. Als uw voorkeur uitgaat naar een crematie, dan respecteert de parochie die keuze. Doorgaans zal de priester of diaken dan de laatste gebeden aansluitend aan de laatste aanbeveling in de kerk bidden.

In overleg kan er in voorkomende gevallen in plaats van een viering in de kerk een korte woord- en gebedsdienst plaatsvinden in het crematorium. In een  dergelijke dienst is er uiteraard ruimte voor eigen muziek, gedichten en toespraken (echter wel binnen de door het crematorium toegestane tijd), maar zal altijd ook worden gebeden en gelezen uit de heilige Schrift. 

Eigen tekstboekje maken

Op deze website van onze parochie staan verschillende documenten waarmee u zelf een tekstboekje kunt maken met daarin uw eigen inbreng. De volgende documenten kunnen u dienstbaar zijn. Het maken van een eigen boekje kost aandacht en tijd. De parochie beschikt daarom uiteraard over standaardboekjes die doorgaans in de uitvaartdiensten gebruikt worden. 

Documenten op deze site voor een uitvaartdienst

1. Uitvaartboekje H. Willibrordparochie.

2. Volgorde voor een uitvaartmis.

3. Volgorde voor een uitvaartdienst van Woord & Gebed.

4. Keuzeteksten voor een uitvaart.

5. Gezangen voor uitvaartdiensten